Veelgestelde vragen

Wat is de StemWijzer?
De StemWijzer legt maximaal dertig stellingen voor en vergelijkt uw standpunten vervolgens met de standpunten van de politieke partijen. De uitslag laat zien met welke partij u de meeste overeenkomst hebt.

Luister in onze ProDemos Podcast hoe een StemWijzer wordt gemaakt (de aflevering gaat over de StemWijzer voor de Tweede Kamerverkiezingen, maar de werkwijze is hetzelfde).
Welke gemeenten hebben een StemWijzer voor de gemeenteraadsverkiezingen 2022?
De volgende gemeenten hebben een StemWijzer:
• Aalten
• Amsterdam
• Amsterdamse stadsdelen (23 februari online)
• Apeldoorn (16 februari online)
• Baarn
• Beuningen
• Borger-Odoorn (17 februari online)
• Bronckhorst
• Den Haag
• Den Helder
• Ede
• Eindhoven (15 februari online)
• Epe
• Etten-Leur
• Gooise Meren
• Gorinchem (18 februari online)
• Groningen
• Haarlemmermeer (17 februari online)
• Heerenveen (16 februari online)
• Heerlen
• Hendrik-Ido-Ambacht
• Hengelo
• ‘s-Hertogenbosch (11 februari online)
• Huizen (14 februari online)
• Katwijk
• Krimpenerwaard
• Leeuwarden
• Loon op Zand
• Maastricht
• Meijerijstad
• Midden Drenthe
• Molenlanden
• Nieuwkoop
• Nijkerk
• Noardeast Fryslân
• Noordwijk (18 februari online)
• Nuenen
• Ooststellingwerf
• Oss
• Rotterdam (18 februari online)
• Schiedam (22 februari online)
• Smallingerland
• Soest
• Staphorst (16 februari online)
• Súdwest Fryslân (18 februari online)
• Tytsjerksteradiel
• Utrechtse Heuvelrug
• Valkenswaard
• Vlaardingen
• Waalwijk (14 februari online)
• Wageningen
• Weesp: zie 'Amsterdamse stadsdelen'
• West Betuwe
• Westerveld
• Winterswijk
• Zaanstad
• Zutphen
Dat zijn bij elkaar 55 StemWijzers.

Ook maken we kortere StemWijzers voor de 7 stadsdelen van Amsterdam en het stadsgebied Weesp. Deze komen 23 februari 2022 online.
Zijn er StemWijzers in andere talen beschikbaar?
Op verzoek van enkele gemeenten is de StemWijzer ook in het Fries of in het Engels beschikbaar. Het gaat om deze gemeenten:

Fries:
• Noardeast Fryslân
• Smallingerland
• Tytsjerksteradiel
• Leeuwarden
• Súdwest Fryslân

Engels:
• Baarn
• Groningen
• Wageningen
• Maastricht
• Eindhoven
Waarom is er geen StemWijzer voor mijn gemeente?
ProDemos maakt de StemWijzer in opdracht van gemeenten. Sommige gemeenten zetten een andere stemhulp in of bieden geen stemhulp aan.
Hoe worden de stellingen gemaakt?
ProDemos maakt voor iedere deelnemende gemeente een StemWijzer op maat. Dat zorgt ervoor dat lokale onderwerpen, de zaken die op dat moment in de betreffende gemeente spelen, in de StemWijzer komen. Hiervoor werkt de redactie samen met alle politieke partijen die in een gemeente meedoen aan de verkiezingen, en vaak ook met de griffie. Soms ook met de inwoners (via een online forum), als een gemeente daarvoor kiest.

De werkwijze is als volgt: in een workshop met de politieke partijen wordt besproken wat de belangrijkste onderwerpen zijn. De redactie van de StemWijzer leest daarnaast alle verkiezingsprogramma’s. Op basis van al deze informatie maken we een groslijst van zo'n zestig stellingen. Deze lijst wordt aan de partijen voorgelegd. Zij geven aan of ze het eens of oneens zijn met de stelling, of dat ze een neutrale positie innemen. Vooral stellingen waarover partijen duidelijk van mening verschillen worden in de StemWijzer opgenomen. Mochten er onderwerpen zijn waar alle partijen het over eens zijn, dan vallen deze af. De kiezer heeft dan immers niets te kiezen. Uiteindelijk ontstaat er een lijst van maximaal 30 stellingen die in de StemWijzer worden opgenomen.

De redactie streeft ernaar de stellingen zo duidelijk en objectief mogelijk te maken. Ook besteedt de redactie veel aandacht aan het gebruik van zo eenvoudig mogelijk Nederlands. Hierbij hebben laten we ons adviseren door taalwetenschappers die onderzoek hebben gedaan naar stemhulpen.
Hoe worden de onderwerpen van de stellingen bepaald?
De redactie van de StemWijzer kiest onderwerpen die in de verkiezingsprogramma’s staan en die op dit moment in het nieuws en in de verkiezingscampagne in de gemeente veel aandacht krijgen. In sommige gemeenten zijn ook onderwerpen opgehaald middels een online forum waar inwoners konden aangeven welk onderwerp volgens hen niet mag ontbreken in de StemWijzer. Ook kijken we naar de verdeling van stellingen over de thema’s die spelen binnen de gemeentepolitiek. We streven naar een goede verdeling van linkse en rechtse onderwerpen. Een belangrijk selectiecriterium is in hoeverre de stelling een onderscheid tussen de partijen weergeeft. Als alle partijen over een bepaald thema hetzelfde standpunt innemen, is een stelling over dit onderwerp voor de StemWijzer niet bruikbaar.
De redactie streeft ernaar de stellingen zo duidelijk en objectief mogelijk te maken. Ook besteedt de redactie veel aandacht aan het gebruik van zo eenvoudig mogelijk Nederlands.
Waarom komen sommige belangrijke onderwerpen in de StemWijzer niet aan bod?
De redactie van de StemWijzer stelt de stellingen op in samenwerking met alle politieke partijen die in een gemeente meedoen aan de verkiezingen, en met andere betrokkenen zoals de griffie en soms met de inwoners. De redactie van de StemWijzer kiest onderwerpen die op dit moment in de betreffende gemeente en in de verkiezingscampagne veel aandacht krijgen. Maar ook de mate waarin partijen van mening verschillen over een onderwerp, is een belangrijk selectiecriterium. Wanneer partijen over een bepaald thema allemaal hetzelfde standpunt innemen, heeft het voor de StemWijzer geen zin om er een stelling over te maken, ook al is het onderwerp nog zo belangrijk. Er valt dan namelijk niets te kiezen.

De StemWijzer heeft niet als doel om nieuwe onderwerpen op de politieke agenda te plaatsen. Dat laten we aan partijen en inwoners zelf over. Wij gaan uit van onderwerpen die in de (politieke) discussie al een belangrijke rol spelen.
Van welke partijen vergelijkt de StemWijzer de standpunten?
De StemWijzer vergelijkt de standpunten van alle partijen die meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen in de betreffende gemeente. Een politieke partij wordt alleen niet opgenomen als een partij hier zelf voor kiest.
Hoe worden de partijstandpunten bepaald?
Partijen geven zelf aan of ze het eens of oneens zijn met de stelling, of dat ze een neutrale positie innemen. ProDemos controleert of dit standpunt overeenkomt met de informatie in het verkiezingsprogramma van die partij. Partijen kunnen bij iedere stelling ook zelf hun standpunt toelichten voor de kiezer. Deze toelichtingen zijn te lezen bij iedere stelling en in het resultaatscherm.
Waarom kun je alleen maar kiezen tussen een, oneens of geen van beide?
StemWijzer kiest voor deze antwoordcategorieën, omdat dit in onze ogen voor gebruikers het duidelijkst is. Bovendien sluit dit aan bij hoe de democratische besluitvorming werkt. Een beetje voor of een beetje tegen is dan niet van belang.

Sommige andere stemhulpen gebruiken een vijfpuntsschaal (bijvoorbeeld van ‘helemaal mee eens’ tot ‘helemaal mee oneens’). Hierdoor moet de gebruiker op één vraag twee antwoorden tegelijkertijd geven: een mening, en de intensiteit van die mening. De StemWijzer kiest ervoor om dit van elkaar te scheiden: na het beantwoorden van de stellingen kunt u aangeven welke onderwerpen u extra belangrijk vindt. U krijgt daarvoor een overzichtsscherm te zien waarop alle onderwerpen van de stellingen onder elkaar staan. Het is niet verplicht om iets aan te vinken.
Hoe moet ik de uitslag lezen?
Op de resultatenpagina van de StemWijzer ziet u van boven naar beneden een lijst van partijen. Bovenaan staat de partij die het vaakst hetzelfde standpunt heeft als u. Onderaan staat de partij waar u het minst vaak mee eens bent.
Hoe komt het resultaat van de StemWijzer tot stand? Zit daar een speciale rekenmethode achter?
De StemWijzer gebruikt de methode van de meeste overeenkomst. Dat werkt zo: iedere stelling waarbij gebruiker en partij hetzelfde antwoord geven, telt als een punt. Voor de stellingen waaraan u extra gewicht toekent, worden dubbele punten gerekend. Aan het eind worden alle punten opgeteld. In het resultaatscherm komt de partij met de meeste punten bovenaan te staan. Deze partij had dus het vaakst hetzelfde standpunt als u. In de matrix onder de rangorde van partijen is precies te zien welke stellingen dat waren. U kunt tot in detail uw standpunten vergelijken met die van de partijen.
Wat is de 'shoot-out'?
Wanneer in jouw uitslag het verschil tussen de hoogst scorende politieke partijen 5% of minder is, krijg je de mogelijkheid een 'shoot-out' te doen: je krijgt dan nog eens 3 of 5 stellingen om te beantwoorden. Daarmee kun je twee partijen extra met elkaar vergelijken. Wanneer meerdere partijen bij elkaar in de buurt zitten, kun je de shoot-out met meerdere combinaties van partijen doen.

Overigens is gelijkspel ook bij de shoot-out nog mogelijk: er zijn 3 of 5 stellingen met elk 3 antwoordopties. De partijen nemen 2 van de 3 opties (eens, oneens, geen van beide) in. We geven hoofdzakelijk stellingen waarbij partij X eens is en partij Y oneens. Maar wanner je als gebruiker toevallig de derde antwoordoptie invult (vaak geen van beide, maar het kan ook eens/oneens zijn), dan kom je alsnog op een gelijkspel uit.
Hoe toegankelijk is de StemWijzer?
We doen ons best om de StemWijzer zo toegankelijk mogelijk te laten zijn voor zoveel mogelijk mensen. Dat doen we onder andere door te zorgen voor voldoende contrast in de kleurstellingen en het gebruiken van icoontjes (een duim omhoog en omlaag voor de knoppen eens en oneens). Dat is belangrijk voor bijvoorbeeld mensen die kleurenblind zijn. We besteden veel aandacht aan de taal van de StemWijzer. We proberen de stellingen zo duidelijk mogelijk te laten zijn en gebruiken zo makkelijk mogelijke woorden. Hierbij laten we ons bijstaan door taalwetenschappers die onderzoek hebben gedaan naar stemhulpen. Moeilijke woorden leggen we uit.

Van iedere StemWijzer is een versie beschikbaar die met een readspeaker voorgelezen kan worden.

De StemWijzer is gebouwd volgens de richtlijnen voor toegankelijke websites (WCAG2.1).
Ik krijg de mededeling dat ik onvoldoende serieuze antwoorden gegeven heb om een resultaat te kunnen verstrekken. Waarom is dat?
Wanneer je zó snel op de antwoorden klikt dat je er onmogelijk over hebt kunnen nadenken, gaan we ervan uit dat je de StemWijzer niet serieus hebt gevuld. In dat geval krijg je de mededeling dat je onvoldoende serieuze antwoorden hebt gegeven om een resultaat op te kunnen baseren.
Waarom staan niet automatisch alle partijen aangevinkt om mee te wegen in het resultaat?
Gebruikers kunnen zelf kiezen welke partijen in het resultaat worden meegenomen. Je kunt kiezen voor alle partijen die aan de verkiezingen deelnemen. Je kunt ook een eigen selectie maken van ten minste drie partijen.
Waarom kom ik bij de 'verkeerde' partij uit?
De StemWijzer gaat over maximaal dertig onderwerpen en bekijkt op basis van die stellingen met welke partij u de meeste overeenkomst heeft. De StemWijzer richt zich op onderwerpen die bij die verkiezingen belangrijk en actueel zijn. Zo kan het voorkomen dat u als niet-gelovige bijvoorbeeld uitkomt bij een van de christelijke partijen. Kennelijk heeft u dan toch veel overeenkomsten met die partij, afgezien van de ethische kwesties.

Wanneer u uitkomt bij een andere partij dan u had verwacht, is het raadzaam om goed te kijken op welke punten er overeenkomsten zijn. Misschien zet dit u aan het denken over de keuze voor een politieke partij. Maar er kunnen natuurlijk ook hele goede redenen zijn om toch op een andere partij te stemmen. De StemWijzer is slechts een hulpmiddel om inhoudelijke verschillen tussen de partijen te ontdekken. We moedigen u graag aan om zelf te blijven nadenken!
Wat moet ik antwoorden als ik het alleen onder bepaalde voorwaarden met een stelling eens ben?
We raden dan aan om de toelichtingen te lezen die de partijen geven over hun standpunt. Dat kan al meer duidelijkheid geven. Eventueel kunt u besluiten om in dit geval 'Geen van beide' te antwoorden. Het hangt er vooral vanaf hoe zwaar die bepaalde voorwaarden voor uzelf wegen.
Hoe vaak wordt de StemWijzer gebruikt?
Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2021 hebben ruim 7,8 miljoen bezoekers de StemWijzer gebruikt.
Hoe lang bestaat de StemWijzer al?
De StemWijzer bestaat sinds 1989. Destijds verscheen de StemWijzer op papier en op diskette; hij was te koop in de boekhandel. Sinds 1998 is het een website.
Zijn er ook andere versies van de StemWijzer?
Er zijn inmiddels al veel versies van de StemWijzer verschenen: voor de verkiezingen voor de Tweede Kamer, gemeenteraden, Provinciale Staten en het Europees Parlement. Ook is er een jongerenversie genaamd YoungVoice.nl.
Er zijn ook StemWijzers ontwikkeld in het buitenland, zoals voor Bosnië en Herzegovina, Bulgarije, Chili, Colombia, Duitsland, Ecuador, Frankrijk, Georgië, Ghana, Japan, Libië, Marokko, Mexico, Mongolië, Peru, Suriname, Tunesië, Turkije, Verenigd Koninkrijk en Zwitserland.
Wie maakt de StemWijzer?
De StemWijzer wordt gemaakt door ProDemos – Huis voor democratie en rechtsstaat. ProDemos is een onafhankelijke, onpartijdige stichting met als doel het informeren van mensen over en het betrekken van mensen bij de democratische rechtsstaat.
Ga voor meer info naar Over StemWijzer of naar https://prodemos.nl/.
Wie betaalt de StemWijzer?
De gemeentelijke StemWijzers worden betaald door de gemeente.
Met welke browsers is de StemWijzer te gebruiken?
De StemWijzer is te gebruiken met Chrome (vanaf versie 61), Firefox (vanaf versie 58), Safari (vanaf versie 8), Opera (vanaf versie 42) en IE (vanaf versie 11).
Qua besturingssysteem werkt de StemWijzer in elk geval vanaf Windows 7, Android 5.0 en iOS 10.0.
Kan ik de StemWijzer ook op mijn mobiele telefoon invullen?
Ja, dat kan. De website https://stemwijzer.nl is geschikt voor gebruik op mobiele telefoons.
Is de StemWijzer ook actief op de sociale media?
We communiceren over de StemWijzer via de socialemediakanalen van ProDemos:
Twitter
Facebook
LinkedIn
Instagram

Hoe gaat de StemWijzer om met mijn privacy?
Bij StemWijzer nemen we privacy en kiesrecht zeer serieus. Je krijgt eerst alle stellingen te zien. Daarna vragen we of je jouw antwoorden anoniem wilt delen ten behoeve van onderzoek en evaluatie. Dat is niet verplicht. Ook zonder akkoord te gaan, kun je de uitslag bekijken. We bewaren deze gegevens op een veilige manier, en we doen niet aan reclame en profiling.

Verder gebruikt de StemWijzer Google Analytics, met privacyvriendelijke instellingen. We gebruiken Google Analytics alleen om te zien hoe de website gebruikt wordt. Lees meer in ons volledige privacy- en cookiestatement: https://assets.stemwijzer.nl/privacy.html
Is StemWijzer een merk?
Ja. StemWijzer is een merk. Het woordmerk en het woordbeeldmerk zijn geregistreerd door ProDemos bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP). De algemene term die voor de functionaliteit wordt gebruikt is stemhulp of kieshulp.
Mijn vraag staat er niet bij. Waar kan ik deze stellen?
Je kunt je vraag stellen door te mailen naar stemwijzer@prodemos.nl.
Persvragen kunnen worden gesteld via voorlichting@prodemos.nl.